Mentale problemen door ons veranderend klimaat

0

Artikel uit dagblad Trouw 20 oktober 2018 (bron)

HOOFDZAAK: Toeval of niet. In de warme, nazomerse dagen van de ­afgelopen week werd ik op mijn treinreizen twee keer geconfronteerd met een ‘aanrijding met een persoon’. Achter de vraag naar de motieven van de slachtoffers, ligt een algemene kwestie, namelijk de invloed van klimaat en temperatuur op onze mentale ­gezondheid.

Onderzoek wijst uit dat vooral in de overgang naar lente en herfst veranderingen kunnen optreden in de gemoedstoestand van mensen, waardoor sommigen vatbaarder worden voor depressie en zelfmoord. Dat wordt toegeschreven aan variaties in de hoeveelheid zonlicht, waardoor ons hormonale systeem van slag is.

Hoe zit het dan met het effect van klimaatverandering op onze geestestoestand? Er zijn zowel directe als indirecte effecten aan te wijzen. Als we bijna dagelijks beelden te zien krijgen van stormen, bosbranden en overstromingen – al dan niet ver weg – dan activeert dat ons alarmsysteem. Er kunnen dan negatieve emoties loskomen, van boosheid tot neerslachtigheid en van angst tot schuld en schaamte. Ik weet niet of hij al bestaat, maar klimaatangst zou een reële psychiatrische stoornis kunnen worden.

Daarnaast zijn er ook directe gevolgen aan te wijzen van klimaatverandering op onze mentale gezondheid. In een recent epidemiologisch onderzoek werd aan 2 miljoen Amerikanen over een periode van tien jaar (2002 – 2012) de volgende vraag gesteld: Als je denkt aan je geestelijke gezondheid in de afgelopen maand, bijvoorbeeld stress of depressie, op hoeveel dagen was die dan niet goed?

Katrina
De onderzoekers vonden dat bij mensen die in die periode waren blootgesteld aan een natuurramp, zoals de tropische storm Katrina, het aantal dagen dat men zich niet in orde voelde, steeg met gemiddeld 1 dag per maand. Ook vonden ze effecten van extreme weerpatronen. Een temperatuurstijging tot boven de 30 graden ­leverde een toename op van een halve dag extra depressieve klachten, en datzelfde gebeurde wanneer de jaarlijkse temperatuur met 1 graad steeg.

Dit is bij mijn weten het eerste grootschalige, lange-termijn onderzoek naar het effect van klimaatverandering op onze psyche. Het resultaat is verontrustend te noemen. Al eerder toonden Taiwanese onderzoekers aan dat het aantal zelfmoorden in hun land met bijna 50 procent steeg tijdens een hittegolf. Warmte bleek een belangrijker risicofactor dan ­economische problemen als werkloosheid. Australisch onderzoek liet een relatie zien tussen periodes van droogte en zelfmoord onder de ­boerenbevolking.

Verder vertonen mensen die met een natuurramp zijn geconfronteerd soms posttraumatische stress met neerslachtigheid en geheugenverlies tot gevolg. Ook zijn er aanwijzingen dat plotselinge temperatuurstijgingen kunnen leiden tot een toename in agressie en geweld, mogelijk omdat er meer mensen op straat zijn.

De verwachting is dat het aantal mensen met mentale gezondheidsproblemen mondiaal fors toeneemt als gevolg van klimaatverandering en dan hebben we het nog niet eens over klimaatmigranten met aanpassingsproblemen aan hun nieuwe cultuur. Bij die groepen zien we meer mensen met psychiatrische klachten, zoals schizofrenie, dan onder de oorspronkelijke bevolking. Onze gezondheidszorg is nu al ontoereikend om de aantallen mensen met depressie, burn-out, en angststoornissen te helpen.

Klimaatstress
Er moet meer onderzoek komen naar de effecten van klimaatverandering – op de korte en de lange termijn — op de mentale gezondheid. Het is daarbij ook van belang het achterliggende mechanisme in kaart te brengen. Lijden mensen meer door de warmte zelf, of gaan ze ander gedrag vertonen? Gaan ze slechter slapen, meer alcohol drinken, of meer reizen, waardoor ze onrustiger worden?

Ten slotte moeten we onderzoeken waarom sommige mensen klimaatverandering blijven ontkennen, en hoe we hen kunnen overtuigen dat we met een probleem te maken hebben dat invloed kan hebben op het geestelijk welzijn. Als we niet oppassen, kunnen we klimaatstress en klimaatveranderingsangst toevoegen aan het rijtje mentale klachten van de 21ste eeuw.

Mark van Vugt is hoogleraar evolutionaire psychologie aan de Vrije Universiteit en verbonden aan de Universiteit van Oxford.

DEEL DIT ARTIKEL

De verwachting is dat het aantal mensen met mentale ge­zond­heids­pro­ble­men mondiaal fors toeneemt als gevolg van kli­maat­ver­an­de­ring

Reacties

Reacties

Leave A Reply